Jak wspierać dziecko w nauce samodzielności?

adaptacja2.jpeg

Nauka samodzielności oraz dążenie do autonomii są wpisane w rozwój dzieci każdego gatunku na ziemi. To silna, instynktowna potrzeba, której zaspokojenie jest niezbędne do przeprowadzenia prawidłowych procesów poznawczych i rozwojowych dziecka. Od tego, czy w okresie dziecięcym człowiek nauczy się samodzielnego działania i myślenia, zależy powodzenie i umiejętność stworzenia satysfakcjonującego życia w dorosłości. Paradoksalnie, to my - rodzice, mamy ogromny wkład w budowanie tej samodzielności u naszych pociech. Idealnie się składa, gdyż dzieci naprawdę chcą z nami współpracować. One uwielbiają się uczyć, rozwijać i edukować. Chętnie przyswajają wiedzę. Jak więc możemy nauczyć dzieci samodzielności?

 

Zaufanie do dziecka  

Dzieci chcą poznawać, eksplorować świat i uczyć się tak, jak same czują i potrzebują. Jednak my bardzo często nieświadomie powstrzymujemy te procesy, działając pod wpływem swoich własnych przekonań, które czasami nas ograniczają.. Z obawy przed konsekwencjami, nie mamy zaufania do swoich pociech. Obawy dotyczące bezpieczeństwa dziecka są oczywiście zrozumiałe, jednak bardzo często stopujemy samodzielne wybory dzieci z powodu własnych opinii. Takie zachowanie powoli, ale bardzo skutecznie zmniejsza wewnętrzną motywację i chęć rozwoju dziecka. Potrzebna jest więc spora dawka zaufania. To bardzo istotne, by nie odbierać dzieciom radości i satysfakcji z autonomicznych poczynań. My, jako opiekunowie, mamy być przewodnikami - wspierać je w odkrywaniu ich potencjału i możliwości. Ufajmy w kompetencje dziecka, w to, że sobie poradzi, a wtedy i ono w to uwierzy i z takim przekonaniem będzie szło przez życie. Minimalna pomoc, nie pomagaj jeśli dziecko Cię o to nie poprosi Narzucając dzieciom w jaki sposób mają wykonywać różne czynności i pokazując oczekiwane przez nas rozwiązania, ,zniechęcamy je do działania. W momencie, gdy mózg czuje przymus, ustępuje produkcja hormonów odpowiedzialnych za przyswajanie nauki - zatrzymuje się proces produktywnego, spontanicznego uczenia się. Co możemy zrobić? Przyglądać się, wspierać, asekurować w razie potrzeby, pytać o punkt widzenia i czekać z pomocą do czasu, aż dziecko o to nie poprosi. Czasem maluch potrzebuje jedynie wskazówki, czy odpowiednio zadanego pytania, by wkroczyć na odpowiedni tor. Oferujmy minimalną pomoc, czyli taką ilość, która będzie potrzebna, by dziecko osiągnęło cel i zachowało przy tym samodzielność.

 

Nie porównuj i nie krytykuj  

Jeśli jakiś pięciolatek będzie potrafił już samodzielnie czytać, to czy to oznacza, że każdy jego rówieśnik również będzie posiadał już tą umiejętność?? Absolutnie nie. Każde dziecko jest inne, u każdego proces uczenia się i nabywania nowych kompetencji może przebiegać inaczej. Ocenianie, porównywanie oraz krytykowanie nie będą dla dziecka wspierające Mogą natomiast przyczynić się do spadku motywacji wewnętrznej oraz frustracji Nasza kluczowa rola, to akceptacja różnic w tempie rozwoju, uwzględnienie różnych predyspozycji i zdolności naszych dzieci.

 

Ciesz się z tego, co zrobiło, wspieraj jego motywację wewnętrzną  

Dla budowania wewnętrznej motywacji dziecka ważne jest poczucie wpływu na to co robi, poczucie sprawczości. Dlatego gdy dziecko walczy o autonomię warto je w niej wspierać. Dzięki temu wykształci o sobie przekonanie bycia ważnym, kompetentnym człowiekiem, wzmocni wiarę w swoje możliwości i da energię do działania, która sama będzie aktywizować je do rozwoju. Przekonania te zbudują w nich silną motywację wewnętrzną. To co może być super nawykiem to dostrzeganie starań i najmniejszych sukcesów dziecka. Inspirujmy, motywujmy do działania, akceptujmy i uwierzmy w nasze dzieci. We wspieraniu motywacji wewnętrznej dzieci, ogromne znaczenie ma to, w jaki sposób je postrzegamy, czy uważamy siebie za ekspertów od tego jak dziecko powinno o sobie myśleć czy dajemy dziecku możliwość powiedzenia z czego ono samo jest dumne, co jemu się podoba w tym co zrobiło. Naszą rolą jest jedynie bycie obecnym, towarzyszącym w emocjach dziecka partnerem w rozmowie. W jaki sposób możemy wspierać motywację wewnętrzną?

 

  • Powstrzymaj odruch naprawiania/poprawiania dziecka. Dzieci mogą w takiej sytuacji czuć dyskomfort i myśleć, że nie są wystarczające, skoro je bez przerwy strofujemy. Mogą mieć w efekcie takie przeświadczenie, że wymagają poprawek, by zasłużyć na akceptację i miłość.
  • Zrozum motywację dziecka Jeśli spróbujemy odkryć, co stoi za danym zachowaniem, będzie nam łatwiej nawiązać współpracę i nić porozumienia.
  • Słuchaj, a nie tylko słysz Poświęcanie czasu i nastawienie na wysłuchanie jest bardzo istotne w budowaniu dobrej relacji. Skupianie uwagi na dziecku to wyraz troski oraz empatii, których dzieci potrzebują.
  • Buduj Pomagajmy dzieciom w budowaniu stabilnej i zdrowej samooceny, doceniajmy pracę oraz wysiłki, zamiast nagradzać za osiągnięte wyniki. Obserwujmy ich rozwój, zauważajmy postępy.

 

Nie neguj działania dziecka  

Jeśli dzieci często słyszą komunikaty w stylu: „po co ci to?”, „źle to robisz”, „to nie jest ci potrzebne”, „jak ty się ubrałeś?” etc., mogą odczuwać silne zakłopotanie, złość i zniechęcenie. Te uczucia zaś wywołują u nich przekonanie, że nie potrafią ocenić swoich możliwości, są niekompetentne, a także, że powinny być inne, by spełnić oczekiwania rodziców. Warto powstrzymać się od mówienia dzieciom jakie powinny być, bo pokazujemy w ten sposób, że coś jest nie tak jak powinno być i co obniża ich wiarę w siebie.

 

Stwórz dla dziecka odpowiednie warunki  

Nikt nie jest w stanie się uczyć, jeśli jego potrzeby nie są zaspokojone. Zasada ta ma zastosowanie także w stworzeniu warunków do nauki samodzielności. Dobre środowisko jest nastawione na rozwijanie potencjału, wspieranie naturalnej chęci do odkrywania i poznawania świata, bycia pomocnym, oraz stawania się samodzielnym człowiekiem, który potrafi decydować o sobie. Jak to zastosować w życiu codziennym? Umożliwiajmy dzieciom podejmowanie własnych samodzielnych wyborów dotyczących ubioru, jedzenia, wycieczek, rozrywki, filmu lub bajki w kinie, koloru ścian w pokoju i ustawienia mebli. Nie sugerujmy, co my byśmy wybrali. Słuchajmy, akceptujmy. Dziecko uczy się samodzielności , gdy może iść do sklepu, kupić bilet, przygotować sobie posiłek, pomóc w malowaniu ścian w pokoju . My doskonale intuicyjnie wiemy, co jest korzystne dla dziecka. Zadbajmy zatem o bezpieczną przestrzeń, którą dzieci będą mogły swobodnie eksplorować. Okazje do tego, by dzieci stawały się samodzielne, nadarzają się bez przerwy. Dostrzegajmy je i pozwalajmy dzieciom z nich korzystać.

 

Swoboda, a bezpieczeństwo dziecka  

Wspieranie samodzielności u dzieci nie oznacza pozwalania na wszystko. Nie chodzi również o zrzucenie na dzieci zbyt dużej odpowiedzialności, której nie będą w stanie unieść. Dzieci potrzebują ram które będą dawały im poczucie bezpieczeństwa, elastyczności dzięki której zobaczą że można rozmawiać a nie koniecznie zawsze upierać się przy swoim zdaniu, oraz pokazania jak komunikować swoje osobiste granice. Zostawiajmy im przestrzeń na autonomię w bezpiecznych i wspierających warunkach. Może to być np. kawałek ściany na której mogą malować. Dzieci są bardziej kompetentne niż nam się wydaje - są aktywnymi kreatorami swojej rzeczywistości. Wybierają więc najbardziej optymalne i korzystne dla siebie rozwiązania, które przyniosą im radość i satysfakcję. Dzieci od samego początku chcą mieć wpływ na wybory związane z ich życiem i naprawdę potrafią zadbać o to, by ich decyzje były dla nich najlepsze. Jeśli jednak czegoś nie potrafią, wtedy zwracają się z prośbą o pomoc. Naszą rolą nie jest to, by iść przed dziećmi i usuwać wszelkie przeszkody, oraz wydeptywać ścieżki, naszą rolą jest to, by iść obok nich i w razie potrzeby wesprzeć, podnieść i asekurować.

 

Badania naukowe dowodzą, że dzieci rodzą się z naturalną umiejętnością wybierania dla siebie najbardziej adekwatnych rozwojowo wyzwań

 

-J.Steinke-Kalembka

 

Bibliografia

  • J. Steinke-Kalembka Dodaj mi skrzydeł. Jak rozwijać motywację wewnętrzną u dziecka?  
  • S. Ockwell-Smitch Łagodna dyscyplina  
  • J. Juul Twoje kompetentne dziecko

Podobne artykuły:

© 2022. All rights reserved by The Village Network